Analyse, Cruise

Steden spelen cruises de zwartepiet toe

Toeristische topbestemmingen kampen met overtoerisme en de cruises zijn de grote boosdoener. Zo komt het alvast over. Venetië en Dubrovnik willen de cruises aan banden leggen. Amsterdam voerde eerder dit jaar een cruisetaks in en nu overweegt Brugge dit voorbeeld te volgen. De sensatiebeluste media springen maar al te graag op deze kar, maar weten vaak niet waar de klepel hangt en doen niet de minste moeite om informatie in te winnen bij de cruise-industrie.

Door Patrick Parez, cruise editor Travel Magazine

Venetië ontvangt op jaarbasis ruim 30 miljoen toeristen. Anderhalf miljoen zijn cruisepassagiers. De helft daarvan start of eindigt zijn cruise in de Dogenstad zonder er te verblijven. Dit betekent dat ze rechtstreeks van de luchthaven naar de cruiseterminal reizen of omgekeerd. Kortom circa 750.000 cruisepassagiers bezoeken of verblijven effectief in Venetië. We kunnen begrijpen dat sommige Venetianen en milieuverenigingen de grote resortschepen liever niet door het Giudeccakanaal zien varen, maar met een aandeel van 2,5 procent kan men de cruise-industrie moeilijk verantwoordelijk stellen voor het overtoerisme.

We kunnen diezelfde lijn doortrekken naar havens zoals Barcelona, Amsterdam of Brugge. In Barcelona nemen tegenstanders en actievoerders blijkbaar niet de moeite om de toeristische onderzoeken door te nemen. In een recent document staat dat inwoners van Barcelona die het toerisme zat zijn, het vooral gemunt hebben op de Airbnb’s en het nachtlawaai. Hoe kan men de cruiseschepen hiervoor verantwoordelijk stellen? Ook in Dubrovnik maken de cruisepassagiers een minderheid van de bezoekers uit. Hier ging het stadsbestuur wel een dialoog aan met de sector om de aankomst van de schepen beter te spreiden. Dit laatste is echter niet mogelijk voor de andere toeristenstromen. Zal men ook een rem zetten op het aantal vliegtuigen dat per uur mag landen of slagbomen op de wegen plaatsen als het bezoekersquotum is bereikt?

3 tot 4 procent

Brugge verwelkomde vorig jaar 8,4 miljoen bezoekers, waaronder 380.000 cruisepassagiers. Een kleine 300.000 bezochten effectief Brugge. Een aantal van deze reizigers bleef namelijk op het schip, bezocht de kust of trok naar Ieper, Gent of Brussel. Kortom in het Venetië van het Noorden maken de cruisepassagiers amper 3 tot 4 procent van de bezoekers uit, maar toch is het alweer deze groep die wordt geviseerd voor het massatoerisme.

Dus vinden de steden er nu niets beters op dan de cruises te belasten. Amsterdam voerde begin dit jaar een taks van 8 euro per cruisepassagier per etmaal in. Heel wat schepen zijn als gevolg van deze heffing uitgeweken naar Rotterdam of IJmuiden zodat de taks weinig inkomsten opleverde, maar de middenstand wel flink wat omzet verloor. De vraag is nog altijd waarom cruisepassagiers moeten belast worden en andere toeristen niet. Verteren andere dagjesmensen meer? Zijn de passagiers van de lowcost carriers economisch aantrekkelijker dan de cruisereizigers? Bovendien worden veel cruisepassagiers nu met bussen van IJmuiden naar Amsterdam vervoerd wat voor nog meer verkeersdrukte zorgt.

Brugge overweegt dezelfde weg op te gaan en de cruisetoeristen te belasten, al is het bedrag van de heffing nog niet bepaald. Volgens sommige bronnen denkt men aan 1 euro per passagier. Toerisme Brugge klaagt vooral aan dat de cruisetoeristen slechts enkele uren de stad bezoeken en dat ze aan boord eten. Ze spenderen daardoor het minst en leveren in grote mate een bijdrage aan de verschraling van het toeristische aanbod of de groeiende toeristische monocultuur (chocolade, bier, wafels…). Brugge wil daarom enkel nog investeren in verblijfstoerisme en dan vooral in congrestoerisme.

Visienota Toerisme

In de Visienota Toerisme stelt de stad dat er afspraken moeten komen met de sector. Brugge wil minder cruisetoeristen op piekmomenten en tijdens drukke weekends. Liefst nog moeten de cruiseschepen in het eerste kwartaal van het jaar Zeebrugge aanlopen. Blijkbaar vergeet de stad dat de cruiseschepen tijdens het winterseizoen in de Caraïben, Zuid-Amerika, het Midden-Oosten, Australië of Azië varen. De schepen bezoeken Noord-Europa doorgaans van mei tot september. De rederijen stippelen hun vaarschema’s uit in functie van de regio’s die ze bezoeken en de afstanden tussen de havens. Geen aanlopen in het weekend betekent dat Zeebrugge op een aantal vaarschema’s uit de boot zal vallen en de schepen andere havens rond het Kanaal zullen aanlopen.

Bovendien kunnen we ons afvragen of het stadsbestuur wel praat met de lokale handelaars die op dagen met cruiseschepen hun zakencijfer zien stijgen of de bootjesmensen op de Reien die een topdag beleven. Zou de stad er niet beter aan doen om deel te nemen aan cruisebeurzen om te proberen Brugge op te nemen als (gedeeltelijke) inscheephaven of als transithaven met overnachting? Zo kan het beleid een extra impuls geven aan de middenstand. Op vandaag neemt wel de haven, maar niet het stadsbestuur, deel aan cruisebeurzen. Meer nog, als Cruise Europe met meer dan 100 havens bijeen is in Zeebrugge, bleef het van stadswege bij enkele protocollaire verplichtingen.

Ook andere overheidsinstanties zouden beter hun huiswerk maken vooraleer ze ronkende verklaringen afleggen. De topman van Toerisme Vlaanderen had het onlangs over ‘de gigantische schepen die in China worden gebouwd’. Op dit ogenblik is in China welgeteld één cruiseschip voor nog geen 200 passagiers van stapel gelopen. Over gigantisme gesproken. De enige cruiseschepen die er de volgende jaren op stapel staan, worden gebouwd voor een nieuw op te richten Chinese Carnival-brand voor cruises in Azië. Toerisme Vlaanderen hoeft dus niks te vrezen. Deze schepen zullen voor geen massatoerisme zorgen in de Vlaamse kunststeden. Als de cruiseschepen volgens Toerisme Vlaanderen toch weinig meerwaarde bieden, waarom namen havens en toeristische steden van over de hele wereld vorige week dan wel deel aan de Seatrade-cruisebeurs in Hamburg? De Vlaamse woordvoerder kreeg voor deze uitspraak trouwens meteen kritiek over zich van zowel Brugge als Antwerpen en Blankenberge.

Het is mooi pleiten voor overleg, maar zelf weinig inspanningen doen om zich te vergewissen van wat er leeft in de cruise-industrie. Als gevolg van de Brexit-onzekerheid, nieuwe milieuwetten in Noorwegen en een herschikking van de vaarschema’s door enkele rederijen, zullen er in 2020 minder cruiseschepen Zeebrugge bezoeken. Maar met ruim 120 schepen in aanbouw of bestelling, zal de sector de volgende jaren nog fors groeien en zal deze vakantieformule meer en meer een mainstreamproduct worden. En daar kan Brugge niks aan veranderen.

Ook de Cruise Lines International Association is zich bewust van het perceptieprobleem en wil in de nabije toekomst scheepsbezoeken organiseren voor de plaatselijke actoren. Ook wordt het wellicht tijd voor een onafhankelijke studie die het economisch belang van het cruisetoerisme voor de Brugse regio in kaart brengt.  Meten is weten en weten is de vijand van perceptie.

© foto’s Port of Zeebrugge

Comments