Analyse

Spitsbergen met Asteria Expeditions: (ijs)beregoed

M/V Sea Spirit

Asteria Expeditions, een onderdeel van Reizen Van Renterghem uit Brugge, organiseerde van 18 tot 28 juli ll. voor de derde maal een poolexpeditiecruise naar Spitsbergen. Deze keer betrof het een full charter (heen met ASL Airlines en terug met Edelweiss), waarbij 104 ijsavonturiers rechtstreeks van Oostende naar Longyearbyen, de ‘hoofdstad’ van Spitsbergen dat feitelijk sedert 1925 Svalbard heet, werden gevlogen om er aan boord te gaan van M/V Sea Spirit voor een 11-daagse reis ‘buiten het gewone’, in een periode waar de zon niet ondergaat!

Spitsbergen, dat in 1596 ontdekt werd door de Nederlander Willem Barentsz is niet alleen de plaats waar je als gewone sterveling/avontuurlijke reiziger het dichtst bij de Noordpool kunt komen, zeggen en schrijven 1.338km, het is een ongerepte brok (2x België) natuur met 29 reservaten en 7 nationale parken. Een ideale introductie voor de moderne poolreiziger.

Opmerkelijk is dat 60 procent van dit feeërieke land uit indrukwekkende gletsjers – de grootste is ruim 150km lang – bestaat. In totaal zijn er maar eventjes 2.650.Spitsbergen mag dan, vooral in de winter koud zijn – de laagste gemeten temperatuur bedraagt -46,3°C – in de zomer wordt vlot 6 tot 7°C gehaald. De bestemming zit de jongste jaren behoorlijk in de lift en is, om een goedkope woordspeling te gebruiken, vandaag zelfs hot, met ruim 20.000 bezoekers op jaarbasis voor dit paradijs voor natuurliefhebbers.

Eén serieus minpuntje – al zullen de meningen daarover grondig verschillen – is dat er buiten Longyearbyen géén gsm-verkeer mogelijk is. Er is geen netwerk, enkel via de satelliet kan er in noodgevallen gebeld worden. Nog een tweede euvel zijn de magnetische stralen die af en toe de computers op de brug – die vrijwel steeds toegankelijk is voor de passagiers – een milde vorm van tilt aanmeten. De flamboyante Oekraïense kapitein Oleg Tikhvinsky wist daar wel raad mee, al kon het ook zijn dat hij op dergelijke momenten soelaas haalde uit de vodkapralines die Annick Desmet speciaal in Brugge bij de Indiana Jones van de chocolaterie, Dominique Persoone, was gaan halen.

Tal van voordelen

“Een full charter heeft en geeft niets dan voordelen”, benadrukt Annick Desmet (director Asteria Expeditions). “Met ons gecharterde vliegtuig zijn wij in een kleine vijf uur ter plaatse. Wie het met lijnvluchten moet doen kan niet in één dag in Longyearbyen geraken en is minstens 24u. onderweg. Door de charter kan ik de Nederlandstalige begeleide bestemming tegen dezelfde prijs aanbieden als andere individuele reizigers zouden moeten betalen, maar bij ons zijn alle extra’s inbegrepen. Ik denk hier aan de kwalitatieve parka/expeditiejas, die na de reis mee mag naar huis en de meegevlogen vaten Brugse Zot die gratis aangeboden worden op het expeditieschip. Bovendien kan je als je het hele schip vult, gedeeltelijk je eigen route kiezen. De poolreizigers krijgen bovendien een gepersonifieerde documentatiemap met uitgebreide info en een uitvoerig beschreven dagprogramma plus een extra mooi geïllustreerde bijdrage over de rijke fauna en flora die ze te zien zullen krijgen.“

Van spitse bergen naar koude kusten

De naam Spitsbergen – vanwege de talrijke spitse bergen – werd in 1925 veranderd in Svalbard, dat in het Noors zoveel betekent als koude kusten. Spitsbergen slaat vandaag in feite nog enkel op het grootste eiland, maar wij Belgen hebben het nog altijd veel liever over Spitsbergen daar waar veel andere landen het bij de naam Svalbard houden. Dit geologisch zeer rijk en verrassend veelzijdig land heeft een bewogen verleden achter de rug als vertrekpunt voor Noordpoolreizigers zoals Roald Amundsen en Umberto Nobile en was verder decennialang een steenkoolmijngebied, maar is vandaag vooral het toneel van tal van internationale wetenschappers die er allerlei onderzoek uitvoeren. Er zijn twee belangrijke nederzettingen: de meest noordelijke hoofdstad ter wereld Longyearbyen en Ny-Alesund, waar 11 internationale multidisciplinaire onderzoeksstations de dienst uitmaken.

Meer ijsberen dan inwoners

Hoewel Spitsbergen tot Noorwegen behoort, is de bevolking een ware mengelmoes van nationaliteiten. Naast Noren wonen er in totaal zo’n twintigtal verschillende nationaliteiten. Samen goed voor ongeveer 2.700 zielen, wat iets minder is dan de geschatte 3.000 ijsberen die in de regio vertoeven. Overigens is Spitsbergen doorgaans een uitstekende plaats om de koning van het ijsberenrijk te spotten. Op de hele wereld zouden er vandaag nog 26.000 ijsberen leven.

Voor aan land wordt gegaan wordt de buurt grondig gescout en er zijn steevast twee leden van het tienledig Poseidon Expeditieteam, gewapend met een geweer, die een oogje in het zeil houden tijdens de in totaal wel twintig zodiaclandingen tijdens de 11-daagse en dit steeds ‘weather & wildlife dependent’. In dit uniek decor geniet je als passagier dagelijks van de brute en wilde schoonheid van een eenzame eilandengroep met een overdosis aan gletsjers, fjorden en al dan niet besneeuwde bergen. De rijke fauna en flora maakt van Spitsbergen een ‘spitsbestemming’. De sporen van vroegere onderzoeksteams alsook de restanten van een ooit bloeiende koolmijnbouw en een bloederige jacht op walvissen en walrussen getuigen van een pittig verleden in veelal ongure tijden.

M/V Sea Spirit

Het expeditieschip M/V Sea Spirit waarmee 11 dagen rond Spitsbergen werd gevaren, werd in 1991 in Italië gebouwd en heeft 54 kajuiten (30 met terras) voor een passagierscapaciteit van 114 personen. Er zijn ruime en aangename kajuiten in 7 verschillende categorieën en géén stapelbedden. Het schip heeft vandaag een Noorse eigenaar en een Russische langetermijn-concessiehouder. Alle passagiersdekken zijn bereikbaar per lift. Er is een scheepsdokter aan boord en die is tijdens de reis een paar keer moeten tussenkomen omdat twee passagiers een val hadden gemaakt. Overigens werd een vrouw met man en macht uit een moerasje verwijderd, waarin ze tijdens een van de vele prachtige natuurwandelingen, per abuis, was gesukkeld.

De Poseidon-bemanning bestaat uit 72 personen, waaronder een eigen expeditieteam bestaande uit biologen, historici, geologen en vogelaars dat de dagelijkse landingen per zodiac coördineert. Hetzelfde team zorgt in de lounge voor interessante voordrachten over de Arctis in het algemeen. Een grote bibliotheek met poollectuur verhoogt de kwaliteit van dit bijzonder avontuur.

Wie zit daar wel aan boord?

Zoals reeds vermeld waren er 104 poolavonturiers aan boord. Je kan je afvragen wie zijn die mensen, die intekenen op een expeditiecruise waaraan toch een fraai prijskaartje hangt van 6.900 tot 15.900 euro per persoon? We ontmoetten een rechter, een apotheker, een dokter, een ex-kapitein ter langer omvaart, twee tandartsen, verpleegsters, administratieve bedienden, bedrijfsleiders, een gerechtsdeurwaarder, een Brugse stadsgids, industriëlen (al dan niet op rust) en anderen die blij waren te kunnen profiteren van de voordelen van het rentenieren en blijkbaar door het beduchte poolvirus gebeten zijn.

“Asteria mag sowieso fier zijn op het aantal repeaters”, beklemtoonde Annick Desmet, “minstens 50 procent van de deelnemers aan deze cruise waren reeds eerder met Asteria op reis geweest en minstens 25 passagiers zijn met ons ofwel naar de Zuidpool of het Noordpoolgebied, of allebei geweest.”

Veelal wereldreizigers dus, al zijn bij de ‘singles’ – die dan meestal een kajuit delen – de vrouwen duidelijk in de meerderheid. Tijdens de maaltijden – free seating – wordt er makkelijk tegen elkaar opgeboden welke landen ze reeds bezocht hebben en welke straks nog aan de beurt zijn. Deze vrolijke discussie wordt af en toe ook visueel gevoerd aan de hand van T-shirts met opschriften zoals ‘I survived the Drake Passage’.

Zon gaat niet onder

Tijdens de Arctische zomer blijft de zon 24u/24u schijnen en verdwijnt nooit onder de horizon. Dit vraagt de eerste dagen wel een extra inspanning. “Ik moet de bar de eerste avond op tijd sluiten”, verklapt Annick Desmet, “zoniet blijven ze drinken zolang het niet donker wordt…” De middernachtzon is van de partij tussen 20 april en 26 augustus en de ‘polar night’ slaat toe van 26 oktober tot 15 februari. Dan zijn er minder bezoekers, is er van cruisen geen sprake meer, maar dan worden de sneeuwscooters en de hondensleeën bovengehaald. Juni, juli en augustus zijn de interessantste maanden voor wie van de poolzomer houdt.

Professor als privégids

Een pluspunt voor deze expeditiecruise was ongetwijfeld de aanwezigheid van Prof. Dr. Louis Beyens, hoogleraar emeritus biologie (Universiteit Antwerpen), die het Arctisch gebied als zijn broekzak kent en tevens auteur van ‘Het hoge Noorden – Een encyclopedie van de Arctis’, een volumineus boek dat iedere cruisepassagier gratis meekreeg.

Louis Beyens doet al een kleine 40 jaar onderzoek in het Noordpoolgebied en verbleef er meer dan 60 keer. Hij verzorgde een interessante rondleiding in het dito Svalbard Museum in Longyearbyen – de meest noordelijke hoofdstad van de hele wereld – en ontpopte zich tijdens de reis verder als volleerd zodiacbestuurder (o.a. in de Smeerenburg Fjorden) en lecturer tijdens de namiddagsessies aan boord. Op de vraag wanneer we de volgende ijstijd mogen verwachten zei Louis Beyens het volgende: “Dat er nog ijstijden komen is zo goed als zeker. De vorige is 20.000 jaar geleden geëindigd. Wetenschappelijk kan zelfs min of meer bepaald worden wanneer de volgende er ongeveer zal zijn. Zoals de wetenschap vandaag denkt, zou dat over 40.000 tot 60.000 jaar kunnen zijn. De huidige opwarming van de aarde kan wellicht voor enige uitstel zorgen. We hebben m.a.w. nog wel even de tijd om ons voor te bereiden…”

Louis Beyens was in de wolken met wat hij de perfecte organisatie van Asteria Expeditions noemde. “Een groot verschil met tal van andere gelijksoortige reisaanbieders in het noorden”, zei hij. “Door budgettaire beknibbelingen wordt door veel concurrenten een beduidend minder kwalitatief eindproduct afgeleverd.”

Zaad voor de eeuwigheid

In een afgedankte koolmijn in de buurt van Longyearbyen bevindt zich op 120m diepte een zaadbank met niet minder dan 4,5 miljoen zaadmonsters van de hele wereld. Het achterliggend idee is bescherming bieden aan de zaden bij calamiteiten allerhande, zoals kernrampen, gigantische overstromingen, enz.

Pionier én marktleider

Asteria is niet voor niets Belgisch pionier en marktleider voor expeditiecruisen naar Artica en Antarctica. Het was nu de derde maal Spitsbergen, maar weliswaar de eerste keer in full charter. Groenland werd reeds tweemaal in full charter aangedaan en de Zuidpool is op 2 februari 2020 aan de zesde editie toe. “Een reisagent die onze expeditiecruises verkoopt, heeft recht op een commissie van 10 procent”, signaleert Annick Desmet nog.

Staff

De staff van Asteria Expeditions was vrijwel dag en nacht in de weer om het de passagiers naar hun zin te maken. Director Annick Desmet werd geassisteerd door product manager Viktor Wieme en lecturer Stefan Maes. Zij zorgden er tevens voor dat de dagen geolied verliepen. Johan Van Praet was verantwoordelijk voor het dagverslag dat iedere nacht naar niet minder dan 2551 vooraf geregistreerde geïnteresseerden verstuurd werd.

Cineast Mark Boone zorgde ervoor dat er beklijvend beeldmateriaal geschoten werd. Dat geldt al evenzeer voor fotograaf en WWF-Vlaanderen voorzitter Yan Verschueren, die als globetrotter voor de 7de maal in Spitsbergen was. “Ik heb deze unieke eilandengroep ooit per zeilboot bezocht, vertelde hij, “en dat was al evenzeer een onvergetelijk avontuur. Ik kom hier in de eerste plaats voor de natuur en voor de vele vogels die in de winter ook in Vlaanderen te spotten zijn. Ik denk hier o.a. aan de brandgans en de kleine rietgans. De ijsbeer is daarenboven mijn lievelingsdier en ik heb er thuis wel een zestigtal. In porselein weliswaar.”

Uniek dronemateriaal

Didier Lammens verzamelde met zijn drone al evenzeer materiaal dat binnen zes maanden op een herinneringsstick terechtkomt. “Fotografie met drones zit in lift”, beklemtoonde hij, “er waren er twee jaar geleden al 70.000 verkocht en wij gebruiken dat materiaal nu ook vlot voor de nieuwe brochures. In Spitsbergen kom je daarmee daarenboven op plaatsen waar je anders nooit zou geraken. En dit is meer dan belangrijk, want reizen is één van de weinige zaken waaraan je (veel) geld uitgeeft, maar die je uiteindelijk rijker maken.”

Culinair hoogstaand

“De Noordpoolreizigers komen in de eerste plaats voor het avontuur”, merkte Annick Desmet nog terecht op, “maar als ook het culinaire aspect optimaal overkomt is dat mooi meegenomen.” Zowat iedereen was in de wolken met de culinaire prestaties van de Franse chef Francis Itoumbe, afkomstig uit Montpellier. Ooit gelauwerd als beste jonge Franse chef, werd hij enkele jaren geleden bekroond als de beste cruisechef in Canada. Leuk was tevens dat de gerechten die uiterst stijlvol bediend werden, uitgestald waren bij het betreden van het restaurant.

Container voor plastic

Het zal wel eigenaardig klinken maar op de stranden van Spitsbergen is hier en daar flink wat plastic te vinden. Tijdens de wandelingen aan land werd regelmatig door de problematiek aangesproken reizigers, het aangetroffen plastic verzameld. Je kan je inderdaad afvragen hoe dat plastic in de Noordpoolregio terechtkomt. Een verklaring voor de grote hoeveelheid afval is dat bij Spitsbergen verschillende zeestromen samenkomen. Je vindt er daarom afval uit Europese landen naast boomstammen uit Siberië. De gouverneur van Spitsbergen heeft in Longyearbyen speciaal een container vrijgemaakt die gratis met gevonden plastic kan gevuld worden. Voor alle overige ‘garbage’ moet betaald worden.

And the winners are…

Het is gebruikelijk dat er op de expeditiecruise een fotowedstrijd wordt georganiseerd onder de passagiers. Op het einde van de reis kan iedereen zijn stem uitbrengen op geselecteerde foto’s in vier categorieën: landschappen, fauna, flora en mensen. De winnende foto’s van de laureaten worden dan op de volgende reis uitgedeeld in postkaarten die naar vrienden en familie kunnen worden gestuurd. De winnaars van de Spitsbergencruise waren: Valerie Bronckens, Dana Jennes en Frederik Philibert (2x).

Commentaren

Eén van de repeaters aan boord was Bruggeling Francis Vandendorpe, organisator van lichtspektakels en ijssculpturen wereldwijd. “Ik heb in 2006 de eerste Zuidpoolexpeditie met Asteria meegemaakt en ik ben nu ook wat blij dat ik in Spitsbergen opnieuw van de partij ben. De Sea Spirit is een heel gezellig schip en de Bourgondische gerechten van de Franse chef konden mij opnieuw prima bekoren. Bovendien was het een heel toffe crew. Zoals telkens zorgde Annick voor een aantal geslaagde details, zoals gratis Brugse Zot en op de nationale feestdag een plakje Côte d’Or op de hoofdkussens. Dat we met een charter vanuit Oostende en terug vlogen was beslist een ander pluspunt. Ik heb bovendien bij het aanschouwen van de indrukwekkende ijsschotsen die voorbijschoven een paar nieuwe ideeën opgedaan voor mijn eerstvolgend ijssculpturenfestival dat eind dit jaar in het Oostenrijkse Linz wordt gehouden.”

Wereldreiziger Jeroen Janda (ex-Sirius), die nu hij vier jaar geleden met pensioen ging, samen met zijn echtgenote, nog meer reist dan vroeger. “Ik heb nu tijd zat”, zegt hij, “maar dat wil niet zeggen dat we time to waste hebben. Spitsbergen stond al lang op mijn verlanglijstje en we hebben ons danig voorbereid, want we wilden niet onbeslagen op het ijs komen. Sneeuw en ijs hebben we al een beetje overal in de wereld gezien, van Noordkaap tot IJsland, van Canada tot Alaska en van Finland tot Scandinavië, maar ook in het Himalayagebergte waren wij aan de slag. In 2013 hebben we er de 5 Annapurna’s gedaan en in Nepal zijn we tot in de twee koninkrijkjes Mustang en Dolpa geweest. Als een soort sluitstuk van allen die ter kaap’ren varen was deze expeditiecruise voor ons van grote betekenis. Het was echt top. De adembenemende natuur, de verbluffende fauna en flora, het surrealistisch licht en het altijd aanwezig esoterisch element was per momenten zielsaangrijpend, emotievol, emotief zelfs. Met ouder te worden ga je anders dromen en het is een grote verrukking als je verwachtingen meer dan ingelost worden. Je kan het anekdotisch vinden, maar ik heb meer dan één keer tranen in de ogen gehad bij het aanschouwen van zoveel schoonheid. Dank u Asteria Expeditions!”

Meer info op info@asteriaexpeditions.be, www.asteriaexpeditions.be en tel. 050/33.25.10

Yves Slabbinck, senior reporter Travel Magazine

 

 

 

Comments