Analyse

Reizen vanuit het Fotomuseum of vanuit je zetel!

“A journey” uitzonderlijke uitgaven

In de echte boekhandel en in de, wat men noemt krantenwinkel waar naast papieren publicaties ook sigaretten, drank, chips, lotto en andere prullerijen verkocht worden vind je meestal in een of ander rek toeristische gidsen. Uiteraard naargelang van de zaak fel verschillend in kwaliteit. Deze boeken zijn meestal enkel gevuld met algemene info over bezienswaardigheden en plaatsen voor food, drinks en sleep-ins ! Dit alles geïllustreerd met banale afbeeldingen die de vroegere prentjes van bij een chocoladereep niet overtreffen. Het Fotomuseum van Charleroi toont nu in een  bijzondere tentoonstelling tot 22 september dat het ook anders kan en vooral kon.

“Pays de papier, les livres de voyage” geeft ons nu een inkijk in schatten van boeken die vanaf de jaren ‘20 van vorige eeuw een publiek lieten kennismaken met vreemde landen in woord en beeld. Veel van die bestemmingen waren totaal onbereikbaar voor een groot gedeelte van de bevolking zowel in afstand als financieel. Veel van deze uitgaven bevinden zich nu in kelders, zolders, rommelmarkten en af en toe in een antiquariaat. Onder de noemer “Landenportret of papieren landen” vond  men tot aan de jaren ’70  boeken waar de kwaliteitsfotografie een grote rol in speelde aangevuld met literaire teksten van grote pennen. Het ging er toen om, de geest der volkeren te begrijpen, de ziel van de ene of andere streek te leren kennen en aspecten van historische aard van steden te ontdekken. Het merendeel van deze dikwijls vergeten titels waren pareltjes die getuigden van vakmanschap, lyrische portretten door de grootste fotografen van vorige eeuw zoals Izis, Paul Strand, Doisneau, Brassaï en van auteurs die in de literatuur aanzien hadden zoals Ernest Hemingway, Paul Morand, André Malraux, Jean Giono, Marcel Proust en Blaise Cendrars.  De bibliotheek van de reiziger was dan ook een kijk op verre landen als Algerije, China, Japan en de Verenigde Staten, maar ook originele blikken op Griekse eilanden, Venetië, Parijs en Istanbul.

Het einde van dit tijdperk voor dat soort boeken viel samen met het begin van het massatoerisme begin jaren ’70 en met het zelf maken van kiekjes tijdens de uitstappen.  Ook de interesse in betere teksten verdween. Daarnaast begonnen kranten en magazines met toeristische reportages in woord en beeld. Salontafelboeken met literatuur en topfotografie zijn ondertussen een zeldzaamheid geworden, sommige grote maatschappijen in de toeristische sector zoals Compagnie du Ponant maken nog af en toe zo een boek en zeker de uitgaves van  Travel Productions “A Journey” met een kijk op de toekomst van de toeristische industrie en waarvan er al twee kanjers zijn van uitgegeven zijn uitzonderlijk. Alle lof voor hoofdredacteur en auteur Robrecht Willaert en voor Gerrit Op de Beeck die het concept daarvoor bedacht en de fotografie daarin op het hoogste niveau tilde.

Het Fotomuseum Charleroi is er in samenwerking met de Faculteit Letteren van de KU Leuven en RIMELL (Recherches interdisciplinaires sur la muséographie et l’exposition de la littérature et du livre) in geslaagd een mooie waaier van deze oude maar zeer waardevolle collectie boeken tentoon te stellen. Daarnaast is de tentoonstelling voor iedere reiziger een nostalgisch weerzien naar het reizen in vorige eeuw. Een boek begeleidt nu de tentoonstelling en is er om na te genieten en om vanuit de zetel op reis te gaan.

Info via www.museephoto.be

Door Firmin De Maïtre
Montage van 3 voorpagina’s de La Guilde du Livre uit Lausanne. Viet Nam, 1951. Couverture © Michel Huet
Izis, Paris des rêves,Clairefontaine, 1950, couverture © Izis Bidermanas
Maroc terre et ciel,1954. Couverture © Bernard Rouget/SABAM Belgium 2019

Comments