Analyse

‘Jaarlijks minder studenten toerisme’

Tijdens de jurering en workshop van het 6de Toerisme in de Travel Store Stuvenberghe’ van Hotel- en Toerismeschool Spermalie in Brugge kwam pijnlijk aan het licht dat voor het beroep van reisagent steeds minder gekozen wordt. Het huidig schooljaar Toerisme telde slechts 17 leerlingen, de klas van het 5de toerisme 18 leerlingen, maar een aantal leerlingen switchten naar de afdeling Hospitality. Deze opleiding is een combinatie van Hotel en Toerisme. Na het 6de Toerisme kiezen leerlingen toerisme voor verdere studies Bachelor. Sommigen gaan verder in Toerisme & Recreatie Management, anderen kiezen voor aanverwante richtingen zoals Event- of Hotelmanagement. De opleidingen communicatie of onderwijs liggen vaak ook binnen hun interesseveld. Spermalie is er overigens trots op dat het slaagpercentage hoger ligt dan het Vlaams gemiddelde van een TSO-leerling.

Laatstejaarsstudenten Spermalie tijdens hun examenproef.

Werkveld breder uittrekken

Volgens Ann Tack, coördinator Toerisme bij Spermalie is de neerwaartse tendens al een drietal jaar aan de gang. Ann Tack: “De laatste jaren wordt de reissector in een slecht daglicht wordt geplaatst, denk maar aan de vele aanslagen gaande van Egypte en Tunesië tot Parijs en zelfs Brussel. Daarnaast denken velen dat reizen reserveren zich beperkt tot een boeking met Booking.com en Ryanair. Niets is minder waar. Verder willen we ons niet meer beperken tot het opleiden tot een zelfstandig medewerker bij een touroperator, reisagentschap of dienst voor toerisme. We trekken het werkveld verder open en richten ons nu ook op de toeristisch-recreatieve sector. Onze leerlingen kunnen immers ook tewerkgesteld worden in verblijfparken, musea, informatiecentra.”

Moeilijke TSO-richting schrikt af

De opleiding toerisme wordt ook als een moeilijkere TSO-richting gezien en dat beaamt ook Ann Tack: “Er moet veel gewerkt en gestudeerd worden. De workload is behoorlijk en men moet goed kunnen plannen en organiseren. We houden echter een behoorlijk niveau aan, om zo de slaagkansen in het hoger onderwijs te optimaliseren. Trouwens heeft de opleiding een dubbele finaliteit, voorbereiden op de arbeidsmarkt én doorstromen naar het hoger onderwijs. We merken dat praktisch alle leerlingen kiezen voor de laatste optie. In integrale opdrachten integreren we zoveel mogelijk vakken. Uitgangspunt zijn de toeristische vakken en we vullen aan met talen, economie, informatica, communicatie, kunst en cultuur, zelfs soms godsdienst en wiskunde. In de 3de graad werken de leerlingen in de Travel Store. Ze werken aanvragen uit, doen reisvoorstellen met prijs, maken reservaties, creëren een dossier en volgen die verder op. Ook boekhoudkundige en administratieve taken, reizen organiseren en zelf samenstellen behoren ook tot hun takenpakket. Trouwens alle excursies en studiereizen van de school worden door de Travel Store gereserveerd.”

Direct inzetbaar voor stageplaats

Ondanks het absolute dieptepunt van leerlingen, wordt er voor volgend schooljaar toch weer goed ingeschreven voor de afdeling toerisme. Ann Tack: “Er is veel vraag naar info voor het 3de en 5 de jaar. Naast de boeiende toeristische sector spreekt de brede en multifunctionele opleiding aan. Benevens talen is de economische vorming van belang, naast aardrijkskunde, geschiedenis en uiteraard de toeristisch technische vakken zoals toeristische bestemmingen, toeristische organisatie, kunst en cultuur. Van 3 tot 6 toerisme bieden we elke week 4 uur integrale opdrachten aan. Wat onze leerlingen in de theorie zien, passen we direct toe in de praktijk. Daarmee zijn onze leerlingen in het 6de toerisme direct inzetbaar tijdens hun stage.”

Interesse bij TUI blijft groot

Bij TUI hebben ze het voorbije jaar ongeveer 45 stageplaatsen in de kantoren ingevuld, wat beantwoordt aan de verwachtingen van de Oostendse TO. Piet Demeyere, Head of Communications TUI Belgium: “Naast opgelegde stages volgens de opleiding, ontvangen we ook veel aanvragen vanuit de kandidaat-stagiairs zelf (uit andere opleidingen) die graag hun eerste praktische werkervaring via TUI opdoen. Algemeen kunnen de TUI-shops zeker niet klagen over interesse bij vacatures. Als belangrijkste bedrijf in de sector geniet TUI automatisch van meer aandacht bij werkzoekenden. Voor ons is kennis van de materie belangrijk maar minstens evenveel digitale kennis die op het werkterrein onontbeerlijk is. Met andere woorden: van een afgenomen interesse bij het invullen van vacatures kunnen we gelukkig niet spreken.”

Annick Van Renterghem: “keuze van reisagent volledig achterhaald”

Annick Van Renterghem van Reizen Van Renterghem en Asteria Expeditions heeft een heel uitgesproken mening over de opleiding: “De keuze van reisagent of medewerker TO is volledig achterhaald en ouderwets. De job als reisagent in de vorm van een bemiddelaar of doorverkoper bestaat eigenlijk niet meer. Elke reisagent is een organisator geworden of een mini touroperator, dus de keuze zou niet meer mogen bestaan. Het heeft ook een vertekend beeld aan de jongeren als ze vandaag nog daar tussen moeten kiezen en het lijkt me zelf niet motiverend. Het verwondert me ook niet dat daar niemand voor gekozen heeft. Spermalie moet de richting een nieuwe naam en nieuwe interpretatie geven. Want de job op zich is wel aantrekkelijk, maar heeft een volledige andere invulling die niet meer te vergelijken is met 10 à 15 jaar geleden. Je hebt vandaag de dag veel meer vrijheid, je kan veel meer eigen accenten leggen en je kan je creativiteit kwijt in het organiseren van een reis. Ik ben overtuigd dat er een pak jongeren zijn, die organisatorisch veel talent hebben en iets kunnen uitwerken. Zeker met social media ligt de wereld aan hun voeten in het toerisme. Geef deze richting een nieuwe naam en een invulling die aansluit bij het werk dat elke dag gebeurt in een onafhankelijk reiskantoor en geef de passie van de job door. Volgend jaar studeert iedereen af in deze nieuwe richting.”

Reacties secundaire opleidingen

Naar aanleiding van de reactie bij Spermalie, ging Travel Magazine ook bij de andere secundaire opleidingen en hogescholen zijn oor te luisteren leggen. Hun reactie:

Hotelschool Hasselt

Brigitte Bodson: “De laatste jaren is er in onze school ongeveer steeds hetzelfde aantal leerlingen van het 3de tot en met het 6de jaar (ongeveer 60 in totaal). Voor ons 7de specialisatiejaar ‘Toerisme en Recreatie’ is er moeilijk een lijn te trekken, het ene jaar hebben we 16 studenten, het andere jaar 8, dat schommelt nogal sterk. Deze leerlingen komen uit zeer diverse richtingen en de motivatie om zo’n 7de jaar te doen is zeer verschillend. In het verleden hadden we wel grotere klassen in het 5e en 6de jaar (meestal 2 klassen per studiejaar). Het boeken via internet vormt enerzijds wel een bedreiging maar anderzijds is toerisme veel breder dan dat. De leerplannen zijn vorig schooljaar volledig gewijzigd met de nadruk op werkplekleren en zowel incoming als outgoing toerisme worden behandeld. Toerisme is een sector die steeds in evolutie is en het is daarom belangrijk om de nieuwe tendensen te volgen, ook vanuit het onderwijs. Wij hopen op deze manier ons leerlingenaantal op peil te houden. Verder merken wij dat de meeste leerlingen gaan verder studeren na het 6de jaar, meestal in de richtingen: Toerisme en Recreatiemanagement, Hotelmanagement, Communicatiemanagement, Geschiedenis, Talen of Onderwijs.”

Stella Matutina Brakel

Marleen Kiebooms: “Wij hebben dit jaar slechts 5 zesdejaars en 5 vijfdejaars, dus in september opnieuw weer maar 5 zesdejaars, vandaar vanaf dit jaar een graadsklas 3de graad (vorig jaar hadden we 12 leerlingen in 6 toerisme). Nochtans zijn onze leerlingen zeer fier op hun richting, blij dat ze dit bij ons kunnen volgen en heel opgetogen over de vele kansen/uitstappen/mooie studiereizen die ze mogen ondernemen. Onze leerlingen mogen zelf hun voorkeur sector opgeven voor stage. Wat zeker een trend is, is dat niemand nog kiest voor het reisbureau. Door de veelvuldige verkoopgesprekken die ze moeten inoefenen, beseffen ze zeer goed dat -in tegenstelling tot wat velen denken, nl. dat reizen verkopen toch o zo gemakkelijk is – het juist heel moeilijk is. Er komt heel veel bij kijken en het eventuele contact met klanten die veel meer reiservaring hebben dan zijzelf op hun jonge leeftijd, schrikt hen af. Receptiewerk bij een DVT, bungalowpark of hotel is populairder.”

Reacties hogescholen

Thomas More Mechelen

Curt Van de Poel: “Wij als opleiding Toerisme en recreatiemanagement aan Thomas More Mechelen kunnen deze vaststelling niet beamen.  Het aantal instromers vanuit opleidingen Toerisme in het secundair onderwijs is bij ons nooit echt hoog geweest.  Jaarlijks zit dit aandeel gemiddeld op 10 tot 15% van onze nieuwe inschrijvingen, wat niet zo veel is.  In tegenstelling tot de opleidingen Toerisme in het secundair onderwijs neemt het aantal inschrijvingen voor onze bacheloropleiding de laatste jaren wel toe.”

PXL Hasselt

Agna Thys: “Uit cijfers verzameld door Vlaanderen in 2015 blijkt dat het aantal leerlingen in TSO Toerisme in schooljaar 2012-2013 13% lager is dan in schooljaar 2008-2009. Verder blijkt hieruit dat in deze opleiding beduidend minder A-attesten worden toegekend dan in de andere TSO-richtingen. In de opleiding Toerisme en Recreatiemanagement aan Hogeschool PXL (Hasselt) schrijven zich meer studenten in met een TSO-vooropleiding dan met een ASO-vooropleiding. Het inschrijvingsaantal in de 1e trajectschijf is de laatste jaren ongeveer status quo. Het studierendement is laag, waardoor er te weinig studenten uitstromen. Uit analyses van het doorstroomrendement zien we dat dat het hoogst ligt bij studenten met een ASO- en een TSO-toerisme/TSO-public relations en onthaal-vooropleiding.

Elk academiejaar opnieuw worden we -vooral in de zomermaanden- overstelpt door vacatures uit de toeristische sector wereldwijd. Van de afgestudeerden (afgestudeerd tussen 2012 en 2015) verwierf 1/3 reeds een job tijdens de studies en 62% binnen de 3 maanden na afstuderen. Iets meer dan 95% is m.a.w. binnen de 3 maanden aan het werk, waarvan 70% in de toeristische sector is tewerkgesteld.

Het is al jarenlang een gegeven dat er in de toeristische sector meer jobs dan afgestudeerden met het diploma Toerisme en Recreatiemanagement zijn. De sector en daardoor ook de opleidingen kampen met een imagoprobleem. Enerzijds wordt de moeilijkheidsgraad van zowel de TSO-opleiding Toerisme als de Professionele Bachelor Toerisme en Recreatiemanagement (pBa TRM) zwaar onderschat. Anderzijds denkt de studiekiezer dat er in de toeristische sector nauwelijks werkgelegenheid is.

Toerisme studeren is zwaar werken: vreemde talen leren, economische achtergrond opbouwen, kennis van wetgeving en verzekeringen en van bestemmingen wereldwijd opdoen, producten ontwikkelen, verkopen, begeleiden, evalueren en bijsturen. De opleiding is nooit alleen theorie studeren, maar is altijd een combinatie van studeren en doen. Daarbovenop wordt er aan attitudevorming gewerkt. De afgestudeerde komt immers in een dienstverlenende sector terecht en dient multicultureel aanvaardbare attitudes te bezitten. Vooral de ASO-leerlingen en de leerlingenbegeleiders in deze scholen hebben geen weet van de moeilijkheidsgraad van de pBa TRM. Er is m.a.w. nood aan een campagne in deze ASO-scholen.

Daarnaast is het zaak dat, naast de hogescholen, ook de sector zelf inspanningen doet om de studiekiezer diets te maken dat er wel degelijk veel én boeiende, uitdagende jobs zijn in het toerisme. De klemtoon dient hierbij te liggen op de hoge graad van tewerkstelling na de studies en op de diversiteit van de jobs in de verschillende deelsectoren: inkomend toerisme, touroperating, reisbureau, transport, accommodatie. De taken die een afgestudeerde in toerisme dient te doen behelzen uiteenlopende domeinen: productontwikkeling, marketing, communicatie, verkoop, begeleiding,…”

Redactie Travel Magazine

Comments