Archief, Touroperating

Grondlegger Belgische vakantie-industrie overleden

Pas vanmiddag is bekend gemaakt dat Rudolf Vanmoerkerke (90), geboren te Oostende op 7 oktober 1924, vorige week donderdag in het buitenland overleden is. De pionier van de Belgische vakantie-industrie, de man die in het nationaal toerisme (bijna) àlles uitvond en die samen met de andere pioniers Bob De Meutter, Christophe Wirtz en Gerard Brackx het georganiseerd toerisme in ons land in brede zin heeft gedemocratiseerd.

Van autocar naar touroperator

Voor Rudolf Vanmoerkerke (Mister V) begon het succesverhaal met de oprichting in 1953 van West Belgium Coach Company, een busbedrijf dat vooral voor Britse klanten reizen op het vasteland organiseerde. Vanmoerkerke bezat in het begin zelf geen bussen, maar huurde die bij autocaruitbaters uit de streek. Hij betaalde 10 frank per km en verhuurde ze verder tegen 11 frank per kilometer. Nadat hij een aantal autocaristen uitkocht ontwikkelde hij een eigen autocarvloot.

Toen in de jaren zestig de chartervakanties de kop opstaken was hij meteen geïnteresseerd. Zijn toenaderingspogingen tot de toenmalige nummer één Airtour leverden niets op want de Franstaligen hadden het niet echt begrepen op de ontluikende Vlaamse reisindustrie. In 1968 kocht hij de zieltogende touroperator Sunair over en begon vliegtuigreizen aan te bieden. In 1974 bundelde hij alle reisactiviteiten in Sun International, dat in géén tijd de absoluut dominante Belgische reisgroep werd en dat ook zowat 40 jaar bleef. In 1976 startte hij met Air Belgium een eigen luchtvaartmaatschappij op, dit als tegenhanger van TEA (G. Gutelman) van concurrent Sunsnacks. In 1984 trok het reisbedrijf naar de beurs en drie jaar later werd te Oostduinkerke het eerste van vier Sunparks (later volgden De Haan, Mol en Vielsalm) opgericht. Financiële problemen – uiterst scherpe prijzen op de Belgische markt voor georganiseerde reizen en de hoge operationele kosten – en de uittrede van de Duitse groep ITS/Kaufhof uit het bedrijfskapitaal op een ogenblik dat Sun International één van de grootste touroperators in Europa wilde worden, leidden tot de verkoop in 1997 van Air Belgium dat opgeslorpt werd door Sobelair en Sun International door de Britse groep Airtours (David Crossland), maar daarna ging het pijlsnel bergaf. Op 1 november 2000 werden alle Sunair-activiteiten stopgezet en verloren 180 medewerkers – die overigens zeer correct werden uitbetaald door de toenmalige ad hoc commercieel directeur Jan Peeters – van de reisgigant hun job. Ongeveer de helft kon al vlug aan de slag bij Jetair, terwijl er ook heel wat terechtkwamen bij Thomas Cook en andere to’s in het binnenland, want Sunair was immers een uitstekende en doorslaggevende referentie. Flink wat medewerkers waren er jarenlang aan de slag en dat zorgde voor een heel speciale band, iets wat duidelijk bleek uit het succes van de legendarische Sunair-reünies die jaren na het verdwijnen van de reisreus – waar voor 80 procent vrouwen werkten – bijzonder succesvol georganiseerd werden via Facebook, waar de oud-medewerkers van Sunair zich overigens al langer hadden teruggevonden.

Foto © Travel Magazine

Figuur

Als volbloed Oostends zakenman leerde hij in het begin van de jaren vijftig zijn volk reizen. In géén tijd werd Sunair – Airtour in het Brusselse was weliswaar de eerste – de grootste en belangrijkste to van het land. Met ‘kant en klare reizen’ maakte Rudolf het voor alle Belgen mogelijk om een betaalbare (vlieg)vakantie onder de zuiderse zon te boeken. Hij heeft een aantal zeer belangrijke beslissingen voor de Belgische reisindustrie genomen. Zo was hij de ‘uitvinder’ van de aircamping-ticketten, want als vliegtuigpassagier kon je toen niet boeken zonder hotel. In 1970 was hij de ‘uitvinder’ van de domiciliëring: de Dom ’70 – de domiciliëring bij de reisbureaus –  was zijn idee. Voor de Dom ’70 stortte de reisagent de reissom pas door naar de touroperator nadat de klant terug was van zijn reis. Een idee dat onmiddellijk navolging kreeg bij de andere Belgische to’s. Daarnaast bracht hij een zo goed als ter ziele gegane Oostendse basketbalploeg naar de absolute top in België en in Europa. Rudolf Vanmoerkerke was lange tijd voorzitter van het technisch comité voor de reisbureaus in een tijd waar je zonder licentie geen reiskantoor kon openen. Hij was tevens een tijdje voorzitter van het Vlaams Commissariaat Generaal voor Toerisme. Het stopzetten van Sunair zorgde voor onmin met zoon Mark Vanmoerkerke die het bedrijf wilde overnemen, maar Rudolf vond dat geen goed idee omdat op die manier de andere kinderen benadeeld zouden worden. Uiteindelijk werd Mark eigenaar van Sunparks dat later opging in Center Parcs en nu eigendom is van Pierre & Vacances. Vanmoerkerke legde zich ook toe op de uitbouw van de verzekeringsmaatschappij Sun Assistance – het latere Artas – en de risicokapitaalverschaffer Sofidev, waarin onder meer ook Sofina participeerde.

Value for money

In ‘Met de zon als bondgenoot’ dat in 1986 bij Elsevier verscheen, maakte Frans Verleyen een beklijvend portret van Rudolf Vanmoerkerke waarin Mister V stelde dat zaken doen en mens blijven perfect samengaan. Een boeiend portret van de Oostendse reisgigant tegen de achtergrond van het tumultueuze Oostende in het interbellum.‘Value for money’ is slechts één van de zinvolle slogans waarmee Rudolf zijn verantwoordelijkheidsgevoel tegenover zijn medewerkers en klanten, gestalte gaf. Hoe dan ook een indrukwekkend verhaal van de kleine Vlaamse ondernemer die met veel wilskracht en vakkennis zijn bedrijf naar eenzame hoogte in de reiswereld wist te tillen.

“I did it my way”

Rudolf was een rasmanager en kunstliefhebber (Constant Permeke, Jean Brusselmans, Fritz van den Berghe, Alexander Calder, Lynn Chadwick, enz.) die de eenvoudige dingen van het leven wist te waarderen: een lekkere maaltijd, een goed boek, een basketbalmatch, een wandeling op het strand, een concert, een dagelijks rondje op de hometrainer, enz. Ook na Sunair bleef Rudolf Vanmoerkerke actief bezig. “Ik mag het niet dromen dat ik niets meer om handen zou hebben”, was zijn geliefde uitdrukking. De jongste jaren leidde hij vanuit zijn kantoor in Nieuwpoort de familieholding, een vastgoed-, investerings- en reisverzekeringsbedrijf. “Ik heb niet de gewoonte om achterom te kijken”, zei Rudolf telkens als hem gevraagd werd wat hem destijds het meeste pijn heeft gedaan. Afscheid nemen van Sunair of van het basket? “Het was telkens om allerlei redenen niet te vermijden, maar ik blijf tevreden over wat ik met de hulp van vele anderen heb kunnen realiseren en als ik het met Frank Sinatra’s woorden mag zeggen: ‘I did it my way’, ik ben de eerste om toe te geven dat niet alles perfect is verlopen, maar ik beklaag me niets. In je leven moet je kunnen vallen, weer opstaan en herbeginnen…”

In Travel Magazine 322 van 28 september 2012 zei hij het volgende: “Met geld is alles te koop, maar meestal geldt dat niet voor geluk. Ik heb een zoon verloren en ik heb mijn andere zoon Mark blijkbaar ontgoocheld want onze relatie was allesbehalve prima. Vandaar ook mijn beslissing om het Vanmoerkerke-imperium te verkopen en alles te verdelen, zodat alle gezever eindelijk stopt en ik in vrede kan sterven, maar ik heb wel nog minstens vijf jaar nodig om dat te realiseren.”

Rudolf Vanmoerkerke op de cover van allereerste TM-nummer

Wie anders dan Rudolf Vanmoerkerke was beter geschikt als gesprekspartner voor ons eerste coverinterview in Travel Magazine van september 1992 (TM1). Een fragment: “Er moet dringend iets gebeuren in de relatie tussen de touroperator en de reisagent. Niet alleen op financieel vlak – commissies -, maar ook op het gebied van loyauteit. De geëmancipeerde toerist wordt de grootste bedreiging voor de reisindustrie.” Profetische woorden die vandaag volgens Antoon Van Eeckhout in zijn ’reisindustriememoires’ De Droomverkopers, werkelijkheid zijn geworden.

Comments